Hepimizin yaşadığı ama çoğu zaman “tembellik” sandığı bir sorun var: erteleme ve odak kaybı.
Aslında olay bundan çok daha derin. Özellikle DEHB’li bireylerde bu durum bir “isteksizlik” değil, beynin çalışma prensibiyle ilgili.
🧠 Erteleme Tembellik Değil: Beynin Savunma Sistemi
Bir işe başlayacağın zaman bazen içinden bir ses gelir:
“Off şimdi çok zor, sonra yaparım…”
Bu ses aslında beynin stres ve zorlanma durumlarına karşı bir savunması.
Zor, karmaşık veya sıkıcı görünen işlere karşı beyin “kaçınma” refleksi geliştiriyor. Bu yüzden:
Başlamak zor geliyor
Yapılacaklar gözünde büyüyor
Odak bir anda dağılıyor
Son dakikaya kadar bekliyorsun
Bunun kişisel bir eksiklik olmadığını bilmek bile rahatlatır.
🔥 “Aşırı Motivasyon – Çöküş” Döngüsü
DEHB’lilerin çoğu bu döngüyü yaşar:
Bir gün aşırı motive, dünya yerinden oynayacak
Ertesi gün pil bitmiş, boşluk ve yorgunluk
Başlamak istiyorsun ama “yapamıyorum” hissi ağır basıyor
Bu döngü aslında beynin dopamin dalgalanmalarından kaynaklanıyor.
🎯 Odaklanmayı Kolaylaştıran Basit Teknikler
✅ 1) 2 Dakika Kuralı
Bir işi yapmak zor geliyorsa yalnızca 2 dakika yapacağım de.
Başlangıç direnci kırılınca devamı kendiliğinden gelir.
✅ 2) Görsel Yapılacaklar Listesi
Telefon değil, kağıt kullan.
“Bitince üstünü çizme hissi” dopamin veriyor.
✅ 3) 20 Dakika Odak – 5 Dakika Mola
Pomodoro mantığının sade hali.
Telefonu uzaklaştır, kısa odaklarla ilerle.
✅ 4) Görevleri Küçült
“Ders çalış” yerine:
1 sayfa oku
5 soru çöz
10 dakika tekrar yap
Beyin küçük görevleri kabul etmeye daha istekli.
✅ 5) Hedef değil sistem kur
“Bugün 3 saat çalışacağım” yerine:
“Her gün aynı saatte masaya oturacağım.”
Disiplin motivasyondan güçlüdür.
⚙️ Ertelemeyi Tetikleyen Gizli Nedenler
Düşük dopamin
Aşırı beklenti / mükemmeliyetçilik
Kaygı
Uykusuzluk
Belirsiz planlama
Çok fazla işi aynı anda düşünmek
Bazen sorun “istemiyorum” değil, beynin kapasite sınırına dayanmasıdır.
💬 Topluluk Sorusu
Sende erteleme en çok hangi durumda ortaya çıkıyor?
“Başlayamıyorum” dediğin an neye benziyor?
